Η εμφάνιση έντονου, ξαφνικού πόνου στον ώμο που περιορίζει κάθε κίνηση είναι ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα που ταλαιπωρεί χιλιάδες ανθρώπους καθημερινά και αποτελεί αιτία επίσκεψης στον ορθοπαιδικό.

Μία από τις πιο συνήθεις αιτίες του πόνου στον ώμο είναι η εναπόθεση κρυστάλλων ασβεστίου στους τένοντες του στροφικού πετάλου, που είναι γνωστή ως ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου.  

Η πάθηση μπορεί να εμφανιστεί χωρίς προηγούμενο τραυματισμό και συχνά εξελίσσεται σε στάδια, με χαρακτηριστική έξαρση του πόνου,όταν αναπτύσσεται έντονη τοπική φλεγμονώδης αντίδραση.

Τα τελευταία χρόνια, αυξάνεται το επιστημονικό ενδιαφέρον για το ρόλο που παίζει διατροφή στη συνολική φλεγμονώδη κατάσταση του οργανισμού, καθώς και στη λειτουργική υγεία των τενόντων.

Μπορεί η διατροφή να επηρεάσει την ασβεστοποιό τενοντίτιδα;

Αν και η διατροφή δεν αποτελεί αιτιολογικό παράγοντα για τον σχηματισμό των ασβεστοποιήσεων, μπορεί να επηρεάσει έμμεσα τη φλεγμονώδη απόκριση του οργανισμού, τη μεταβολική υγεία και την ικανότητα των ιστών να επουλώνονται.

Η ιατρική προσέγγιση σήμερα δείχνει ότι η ασβεστοποιός τενοντίτιδα δεν σχετίζεται με την αυξημένη πρόσληψη ασβεστίου από τη διατροφή αλλά με τοπικές κυτταρικές και μεταβολικές αλλαγές μέσα στον τένοντα.

Ωστόσο, μια ισορροπημένη και αντιφλεγμονώδης διατροφή μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά συμβάλλοντας στη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της συνολικής υγείας του μυοσκελετικού συστήματος.

Κατανόηση της πάθησης: Τι είναι οι ασβεστοποιήσεις στον ώμο;

Η ασβεστοποιός τενοντίτιδα είναι μια κατάσταση κατά την οποία συσσωρεύεται φωσφορικό ασβέστιο (υδροξυαπατίτης) μέσα στον τένοντα του στροφικού πετάλου, συνηθέστερα στον υπερακάνθιο τένοντα του ώμου. Η διαδικασία αυτή δεν σχετίζεται με οξύ τραυματισμό, αλλά εξελίσσεται σταδιακά και περνά από συγκεκριμένα στάδια: το προ-ασβεστοποιό, το ασβεστοποιό και το μετα-ασβεστοποιό στάδιο.

Κλινικά, ο πόνος γίνεται εξαιρετικά έντονος κατά τη φάση της απορρόφησης της ασβεστοποίησης, όταν ο οργανισμός προσπαθεί να διασπάσει και να απομακρύνει τις εναποθέσεις ασβεστίου, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει οξύ, αιφνίδιο πόνο και σημαντικό περιορισμό της κίνησης του ώμου.

Παρόλο που οι ακριβείς βιολογικοί μηχανισμοί που πυροδοτούν αυτή τη διαδικασία παραμένουν υπό διερεύνηση, οι μεταβολικές διαταραχές και η κυτταρική μεταβολή (όπου τα κύτταρα του τένοντα μετατρέπονται λανθασμένα σε οστεοβλάστες) θεωρούνται οι κύριοι ένοχοι.

Σε αυτό το σημείο, η αναζήτηση για τη σχέση ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου διατροφή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο μεταβολισμός και η φλεγμονώδης απόκριση του σώματος επηρεάζονται άμεσα από τα θρεπτικά συστατικά που λαμβάνει.

Σχετίζεται η πάθηση με την πρόσληψη ασβεστίου;

Όταν ένας ασθενής ακούει ότι έχει “ασβέστιο στον ώμο”, η πρώτη αυθόρμητη αντίδραση είναι να ελαττώσει ή να κόψει εντελώς τα γαλακτοκομικά προϊόντα και άλλες πηγές ασβεστίου από το διαιτολόγιό του. Πρόκειται για έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους γύρω από το θέμα ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου διατροφή.

Η επιστημονική τεκμηρίωση δείχνει ότι η ασβεστοποιός τενοντίτιδα δεν σχετίζεται με τα επίπεδα ασβεστίου στο αίμα, ούτε με τη διατροφική πρόσληψη ασβεστίου. Αντίθετα, πρόκειται για μια τοπική παθολογική διαδικασία του τένοντα, η οποία σχετίζεται με κυτταρικές και μεταβολικές αλλαγές στο μικροπεριβάλλον της περιοχής.

Η δραστική μείωση ή αποφυγή τροφών πλούσιων σε ασβέστιο δεν έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει την πορεία της νόσου ή τη διάλυση των ασβεστοποιήσεων.

Αντιθέτως, μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή πρόσληψη ασβεστίου και να επηρεάσει αρνητικά τη συνολική υγεία των οστών, ιδιαίτερα σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο για οστεοπενία ή οστεοπόρωση.

Επομένως, η σωστή ενημέρωση για το θέμα της διατροφής στην ασβεστοποιό τενοντίτιδα στοχεύει στη διατήρηση των φυσιολογικών επιπέδων ασβεστίου μέσω της τροφής, χωρίς καμία ανησυχία.

Τροφές που ενισχύουν τη φλεγμονή και επιδεινώνουν τα συμπτώματα

Αν και το ασβέστιο της τροφής δεν σχετίζεται με την εμφάνιση ασβεστοποιών εναποθέσεων, ορισμένες διατροφικές συνήθειες μπορούν να επιδεινώσουν τη φλεγμονή.

Όταν μελετάται η σχέση ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου και διατροφή, έχει φανεί ότι ένα διατροφικό πρότυπο υψηλού γλυκαιμικού φορτίου και αυξημένης πρόσληψης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση χρόνιου, χαμηλού βαθμού φλεγμονώδους περιβάλλοντος.

Τροφές και παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένη φλεγμονή

Η επεξεργασμένη ζάχαρη και το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής φρουκτόζης, που βρίσκονται σε αναψυκτικά, γλυκά και συσκευασμένα σνακ, σχετίζονται με την απελευθέρωση κυτοκινών, οι οποίες αυξάνουν τη φλεγμονή στο σώμα και εντείνουν τον πόνο.

Παράλληλα, τα τρανς λιπαρά και τα επεξεργασμένα σπορέλαια, όπως το αραβοσιτέλαιο και το ηλιέλαιο που χρησιμοποιούνται στα τηγανητά και στα προϊόντα γρήγορου φαγητού, είναι πλούσια σε ωμέγα-6 λιπαρά οξέα. Η υπερβολική κατανάλωση αυτών ενισχύει τις συστηματικές φλεγμονώδεις διαδικασίες.

Επιπλέον, οι επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, όπως το λευκό ψωμί, τα λευκά μακαρόνια και τα αρτοσκευάσματα, προκαλούν απότομες αυξήσεις στο σάκχαρο του αίματος, μπορούν να συμβάλλουν στην παραγωγή προχωρημένων προϊόντων γλυκοζυλίωσης, που βλάπτουν το κολλαγόνο των τενόντων.

Η αυξημένη πρόσληψη αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη λειτουργία του ήπατος και τη γενικότερη φλεγμονώδη ισορροπία του οργανισμού, ενώ ενδέχεται να επιβαρύνει την αποκατάσταση των ιστών.

Αντιφλεγμονώδης διατροφή: Οι σύμμαχοι στην ανάπλαση των τενόντων

Στον αντίποδα, μια αντιφλεγμονώδης διατροφή μπορεί να συμβάλλει στη συνολική υποστήριξη της υγείας των τενόντων και στη μείωση της έντασης των συμπτωμάτων.

Στο πλαίσιο της κατάλληλης διατροφής για ασβεστοποιό τενοντίτιδα ώμου, συγκεκριμένα θρεπτικά συστατικά έχουν μελετηθεί για την ευεργετική τους δράση:

Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα

Τα λιπαρά ψάρια, όπως ο σολομός, το σκουμπρί, οι σαρδέλες και η ρέγγα, καθώς και ο λιναρόσπορος και τα καρύδια, είναι πλούσια σε ωμέγα-3.

Αυτά τα λιπαρά οξέα μπλοκάρουν τα μονοπάτια της φλεγμονής με παρόμοιο τρόπο που δρουν ορισμένα αντιφλεγμονώδη φάρμακα, μειώνοντας την ευαισθησία στον πόνο.

Τα ωμέγα-3 έχουν συσχετιστεί με τη ρύθμιση φλεγμονωδών διεργασιών στον οργανισμό, καθώς επηρεάζουν την παραγωγή φλεγμονωδών μεσολαβητών και μπορούν να συμβάλουν στη μείωση της ευαισθησίας στον πόνο σε χρόνιες μυοτενοντώδεις παθήσεις.

Αντιοξειδωτικά και πολυφαινόλες

Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, ιδιαίτερα τα μούρα, τα εσπεριδοειδή, το σπανάκι και το μπρόκολο, είναι γεμάτα αντιοξειδωτικά. Αυτές οι ουσίες καταπολεμούν το οξειδωτικό στρες που αναπτύσσεται στον πάσχοντα τένοντα και βοηθούν στην προστασία των κυττάρων από περαιτέρω εκφύλιση.

Μαγνήσιο και Βιταμίνη Κ2

Το μαγνήσιο (που βρίσκεται στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, στους ξηρούς καρπούς και στα όσπρια) παίζει καθοριστικό ρόλο στη σωστή διαχείριση του ασβεστίου από τον οργανισμό. Η βιταμίνη Κ2 (που βρίσκεται σε ορισμένα ζυμωμένα τρόφιμα και στα κίτρινα τυριά) βοηθά στην κατεύθυνση του ασβεστίου στα οστά και τα δόντια, αποτρέποντας τη λανθασμένη συσσώρευσή του στους μαλακούς ιστούς, γεγονός που την καθιστά βασικό κομμάτι στη συζήτηση ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου διατροφή.

Ο ρόλος του κολλαγόνου, της ενυδάτωσης και των μικροθρεπτικών συστατικών

Οι τένοντες αποτελούνται, κυρίως, από κολλαγόνο και έχουν από τη φύση τους περιορισμένη αιμάτωση. Αυτό σημαίνει ότι η αναγέννησή τους απαιτεί χρόνο σε σχέση με άλλους ιστούς του σώματος. Μια σωστά δομημένη διατροφή για ασβεστοποιό τενοντίτιδα ώμου πρέπει να δίνει έμφαση στην επαρκή πρόσληψη πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας και αμινοξέων που συμμετέχουν στη σύνθεση του κολλαγόνου.

Παράλληλα, η επαρκής ενυδάτωση είναι συχνά υποτιμημένη, αλλά πολύ σημαντική. Οι τένοντες χρειάζονται νερό για να διατηρούν την ελαστικότητα μέσα στην άρθρωση. Η αφυδάτωση κάνει τους τένοντες πιο εύθρυπτους και επιρρεπείς σε μικρορήξεις, επιτείνοντας το περιβάλλον που ευνοεί τις ασβεστοποιήσεις.

Επιπλέον, ιχνοστοιχεία όπως ο ψευδάργυρος και ο χαλκός συμβάλλουν στη σταθεροποίηση του συνδετικού ιστού.

Η σημασία του σωματικού βάρους και του μεταβολικού συνδρόμου

Τα τελευταία χρόνια, αυξανόμενα δεδομένα υποδεικνύουν ότι η ασβεστοποιός τενοντίτιδα ώμου ενδέχεται να σχετίζεται με το γενικότερο μεταβολικό προφίλ του ασθενούς.

Παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η αντίσταση στην ινσουλίνη και η υπερχοληστερολαιμία έχουν συσχετιστεί με αυξημένη συχνότητα μυοτενοντωδών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων των ασβεστοποιών τενοντιτίδων. Η διατροφή δεν στοχεύει μόνο στην τοπική φλεγμονή, αλλά και στη ρύθμιση του μεταβολισμού.

Η διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους έχει συσχετιστεί επίσης με χαμηλότερα επίπεδα συστηματικής φλεγμονής, η οποία συντηρείται από το πλεονάζον λιπώδη ιστό. Επιπλέον, ο έλεγχος των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα μέσω μιας διατροφής χαμηλού γλυκαιμικού δείκτη προστατεύει τα αγγεία που αιματώνουν τους τένοντες.

Η διατροφική παρέμβαση δεν μπορεί να απορροφήσει τις υπάρχουσες ασβεστοποιήσεις, μπορεί όμως να υποστηρίξει το συνολικό μεταβολικό προφίλ του οργανισμού, το οποίο επηρεάζει την ικανότητα επούλωσης και την ανθεκτικότητα των τενόντων.

Πότε η συντηρητική αντιμετώπιση και η διατροφή δεν αρκούν;

Είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι η αλλαγή των διατροφικών συνηθειών, η φυσικοθεραπεία, η λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και η θεραπεία με κρουστικά κύματα αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας και προσφέρουν ανακούφιση σε ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών. Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η συντηρητική αγωγή αποτυγχάνει.

Όταν ο πόνος παραμένει έντονος για μήνες, ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα και περιορίζει δραματικά την κίνηση, ή όταν η ασβεστοποίηση είναι πολύ μεγάλη και προκαλεί μηχανική πρόσκρουση, η χειρουργική αντιμετώπιση είναι απαραίτητη.

Αρθροσκόπηση Ώμου

Όταν τα συντηρητικά μέσα δεν καταφέρουν να ελέγξουν επαρκώς τα συμπτώματα, μπορεί να εξεταστεί η χειρουργική αντιμετώπιση της ασβεστοποιού τενοντίτιδας ώμου.

Η σύγχρονη χειρουργική αντιμετώπιση βασίζεται στην αρθροσκόπηση ώμου, μια ελάχιστα επεμβατική μέθοδο που εκτελείται μέσα από 2-3 μικρές οπές χιλιοστών, χωρίς να τραυματίζονται οι γύρω μύες.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ο Ορθοπεδικός Χειρουργός Άνω Άκρου, Δρ. Παναγιώτης Πάντος, χρησιμοποιεί μια μικροσκοπική κάμερα (αρθροσκόπιο) για να αποκτήσει άμεση εικόνα της άρθρωσης και να εντοπίσει με ακρίβεια την εναπόθεση ασβεστίου μέσα στον τένοντα του στροφικού πετάλου. Πραγματοποιεί μια μικρή διαμήκη σχισμή στις ίνες του και παροχετεύει πλήρως το συσσωρευμένο ασβέστιο.

Στη συνέχεια, καθαρίζει την περιοχή από τα φλεγμονώδη στοιχεία (υπακρωμιακή αποσυμπίεση) και, αν κριθεί απαραίτητο λόγω του μεγέθους της εναπόθεσης, αποκαθιστά και συράπτει τον τένοντα με ειδικά ράμματα.

Το τεράστιο πλεονέκτημα αυτής της χειρουργικής προσέγγισης είναι η άμεση εξάλειψη του πόνου, η ελαχιστοποίηση του μετεγχειρητικού πόνου, η μειωμένη πιθανότητα επιπλοκών και η ταχύτατη επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές και αθλητικές του δραστηριότητες.