Αρθροσκόπηση ή αρθροπλαστική γόνατος; Πότε ενδείκνυται η καθεμία ανάλογα με τη βλάβη

Ο πόνος στο γόνατο είναι μία από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης στον ορθοπαιδικό. Όταν, μετά την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο, διαπιστωθεί ότι απαιτείται χειρουργική αντιμετώπιση, σχεδόν όλοι οι ασθενείς θέτουν το ίδιο ερώτημα: αρθροσκόπηση ή αρθροπλαστική γόνατος;

Η απορία είναι απολύτως λογική. Και οι δύο επεμβάσεις πραγματοποιούνται στην ίδια άρθρωση, όμως έχουν εντελώς διαφορετική φιλοσοφία, διαφορετικές ενδείξεις και διαφορετικό θεραπευτικό στόχο.

Η διαφορά αρθροσκόπησης αρθροπλαστικής γόνατος δεν σχετίζεται με το ποια επέμβαση είναι «καλύτερη» ή «πιο σύγχρονη». Η σωστή επιλογή καθορίζεται αποκλειστικά από τη βλάβη που υπάρχει μέσα στην άρθρωση. Σε ορισμένους ασθενείς η διατήρηση του φυσικού γόνατος αποτελεί την καλύτερη λύση. Σε άλλους, όταν η άρθρωση έχει υποστεί εκτεταμένη και μη αναστρέψιμη φθορά, η αντικατάστασή της μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση από τον πόνο και σημαντική βελτίωση της λειτουργικότητας.

Η σωστή διάγνωση αποτελεί, επομένως, το σημαντικότερο βήμα πριν ληφθεί οποιαδήποτε θεραπευτική απόφαση.

Η θεραπεία δεν επιλέγεται με βάση την επέμβαση, αλλά με βάση τη βλάβη

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να αντιμετωπίζονται η αρθροσκόπηση και η αρθροπλαστική ως δύο εναλλακτικές λύσεις για το ίδιο πρόβλημα. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για δύο διαφορετικές χειρουργικές προσεγγίσεις που απευθύνονται σε διαφορετικές παθήσεις.

Η αρθροσκόπηση έχει στόχο να διαγνώσει και να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες βλάβες στο εσωτερικό του γόνατος, διατηρώντας την άρθρωση. Αντίθετα, η αρθροπλαστική εφαρμόζεται όταν η φυσική άρθρωση έχει πλέον υποστεί τόσο εκτεταμένη φθορά ώστε η αποκατάσταση των επιμέρους βλαβών δεν μπορεί να επαναφέρει τη φυσιολογική λειτουργία της.

Με άλλα λόγια, ο ορθοπαιδικός δεν επιλέγει πρώτα την επέμβαση και στη συνέχεια αναζητά την κατάλληλη ένδειξη. Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: αξιολογεί τη φύση και την έκταση της βλάβης και στη συνέχεια προτείνει τη θεραπεία που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες του συγκεκριμένου ασθενούς.

Αυτός είναι και ο λόγος που δύο άτομα με παρόμοια συμπτώματα μπορεί να χρειαστούν τελείως διαφορετική αντιμετώπιση.

Πότε ενδείκνυται η αρθροσκόπηση γόνατος;

Η αρθροσκόπηση είναι μία ελάχιστα επεμβατική χειρουργική τεχνική που επιτρέπει την πρόσβαση στο εσωτερικό της άρθρωσης μέσω πολύ μικρών τομών, χρησιμοποιώντας ειδική κάμερα υψηλής ευκρίνειας και λεπτά χειρουργικά εργαλεία.

Δεν πραγματοποιείται για την αντιμετώπιση κάθε μορφής πόνου στο γόνατο. Αντίθετα, ενδείκνυται όταν υπάρχει συγκεκριμένη βλάβη που μπορεί να διορθωθεί ή να αποκατασταθεί χωρίς να αντικατασταθεί η άρθρωση.

Οι συχνότερες ενδείξεις περιλαμβάνουν:

• ρήξεις μηνίσκου που προκαλούν μηχανικά συμπτώματα ή δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική θεραπεία,
• ρήξεις πρόσθιου ή οπίσθιου χιαστού συνδέσμου όταν απαιτείται χειρουργική αποκατάσταση,
• εστιακές χόνδρινες βλάβες σε επιλεγμένους ασθενείς,
• ελεύθερα οστεοχόνδρινα σώματα μέσα στην άρθρωση,
• ορισμένες παθήσεις του αρθρικού υμένα ή άλλες μηχανικές αιτίες που προκαλούν εμπλοκές της άρθρωσης.

Στις περιπτώσεις αυτές, στόχος της επέμβασης είναι να αντιμετωπιστεί η συγκεκριμένη παθολογία, διατηρώντας όσο το δυνατόν περισσότερο τη φυσιολογική ανατομία και λειτουργία του γόνατος.

Τι μπορεί να διορθώσει η αρθροσκόπηση;

Η αξία της αρθροσκόπησης βρίσκεται στην ακρίβεια με την οποία μπορεί να αντιμετωπίσει βλάβες που εντοπίζονται σε συγκεκριμένες ανατομικές δομές.

Για παράδειγμα, σε μια επιλεγμένη ρήξη μηνίσκου μπορεί να πραγματοποιηθεί συρραφή με στόχο τη διατήρηση του μηνίσκου, όταν η μορφολογία της ρήξης και η αιμάτωση της περιοχής το επιτρέπουν. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί περιορισμένη αφαίρεση μόνο του ασταθούς τμήματος, διατηρώντας όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του υγιούς ιστού.

Αντίστοιχα, σε έναν νέο και δραστήριο ασθενή με ρήξη πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, η αρθροσκοπική αποκατάσταση μπορεί να επαναφέρει τη σταθερότητα της άρθρωσης και να επιτρέψει την ασφαλή επιστροφή στις αθλητικές δραστηριότητες, όταν υπάρχουν οι κατάλληλες ενδείξεις.

Η ίδια τεχνική χρησιμοποιείται επίσης για την αντιμετώπιση ορισμένων εστιακών χόνδρινων βλαβών ή για την αφαίρεση ελεύθερων σωμάτων που προκαλούν επώδυνα επεισόδια «κλειδώματος» του γόνατος.

Κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των περιπτώσεων είναι ότι το υπόλοιπο γόνατο διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τη φυσιολογική του αρχιτεκτονική. Η άρθρωση δεν έχει καταστραφεί συνολικά· υπάρχει μια συγκεκριμένη βλάβη που μπορεί να διορθωθεί στοχευμένα.

Πότε η αρθροσκόπηση δεν αποτελεί τη σωστή επιλογή;

Εδώ δημιουργείται ίσως η μεγαλύτερη σύγχυση.

Στο παρελθόν, αρκετοί ασθενείς με εκτεταμένη οστεοαρθρίτιδα υποβάλλονταν σε αρθροσκόπηση με την προσδοκία ότι ένας «καθαρισμός» του γόνατος θα εξάλειφε τον πόνο. Σήμερα γνωρίζουμε, μέσα από τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και τις σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες, ότι αυτό δεν ισχύει στις περισσότερες περιπτώσεις προχωρημένης εκφυλιστικής αρθρίτιδας.

Όταν ο αρθρικός χόνδρος έχει φθαρεί εκτεταμένα και η άρθρωση παρουσιάζει γενικευμένες εκφυλιστικές αλλοιώσεις, η αρθροσκόπηση δεν μπορεί να αποκαταστήσει τον χαμένο χόνδρο ούτε να αναστρέψει την εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας.

Στην καθημερινή κλινική πράξη, συναντούμε συχνά ασθενείς που πιστεύουν ότι μια αρθροσκόπηση μπορεί να καθυστερήσει επ’ αόριστον την ανάγκη για αρθροπλαστική. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Όταν η κύρια αιτία του πόνου είναι η εκτεταμένη φθορά ολόκληρης της άρθρωσης και όχι μια μεμονωμένη μηχανική βλάβη, η αρθροσκόπηση συνήθως δεν μπορεί να προσφέρει το επιθυμητό θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Η πρόκληση για τον εξειδικευμένο ορθοπαιδικό είναι να αναγνωρίσει εγκαίρως πότε η άρθρωση μπορεί ακόμη να διατηρηθεί και πότε η βλάβη έχει περάσει σε ένα στάδιο όπου απαιτείται διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.

Πότε ενδείκνυται η αρθροπλαστική γόνατος;

Σε αντίθεση με την αρθροσκόπηση, η οποία στοχεύει στην αποκατάσταση συγκεκριμένων βλαβών διατηρώντας τη φυσική άρθρωση, η αρθροπλαστική εφαρμόζεται όταν το ίδιο το γόνατο έχει υποστεί εκτεταμένη και μη αναστρέψιμη φθορά.

Η συχνότερη αιτία είναι η προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, μια κατάσταση κατά την οποία ο αρθρικός χόνδρος έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό. Οι επιφάνειες των οστών έρχονται σε επαφή μεταξύ τους, προκαλώντας πόνο, δυσκαμψία και σημαντικό περιορισμό της κινητικότητας.

Σε αυτό το στάδιο, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται πλέον σε έναν μηνίσκο ή σε μια μεμονωμένη χόνδρινη βλάβη. Ολόκληρη η μηχανική λειτουργία της άρθρωσης έχει διαταραχθεί. Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση δεν μπορεί να βασιστεί στη διόρθωση ενός επιμέρους στοιχείου, αλλά απαιτεί την αποκατάσταση της συνολικής λειτουργίας του γόνατος μέσω αρθροπλαστικής.

Η επέμβαση δεν αποσκοπεί απλώς στη μείωση του πόνου. Στόχος της είναι η επαναφορά της σταθερότητας, η βελτίωση της κινητικότητας και η δυνατότητα του ασθενούς να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες με μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτονομία.

Πότε αποφασίζεται ότι ήρθε η στιγμή για αρθροπλαστική;

Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα είναι αν υπάρχει ένα συγκεκριμένο σημείο στο οποίο ο ασθενής «πρέπει» να προχωρήσει σε αλλαγή της άρθρωσης.

Η απάντηση είναι ότι δεν υπάρχει μία μόνο ακτινογραφία ή μία συγκεκριμένη ηλικία που να καθορίζει αυτή την απόφαση.

Η σύγχρονη ορθοπαιδική αντιμετωπίζει τον ασθενή συνολικά και όχι μόνο την εικόνα της άρθρωσης. Η απόφαση βασίζεται στον συνδυασμό πολλών παραγόντων:

• της έντασης και της διάρκειας του πόνου,
• του βαθμού περιορισμού στις καθημερινές δραστηριότητες,
• της αποτυχίας της συντηρητικής θεραπείας να ελέγξει τα συμπτώματα,
• της κλινικής εξέτασης,
• και των απεικονιστικών ευρημάτων.

Στην καθημερινή κλινική πράξη βλέπουμε συχνά ασθενείς με έντονη ακτινολογική οστεοαρθρίτιδα που εξακολουθούν να λειτουργούν ικανοποιητικά χωρίς ιδιαίτερο πόνο. Αντίθετα, άλλοι με λιγότερο εντυπωσιακά ακτινολογικά ευρήματα μπορεί να δυσκολεύονται να περπατήσουν λίγα μόνο μέτρα ή να ξυπνούν κάθε βράδυ από τον πόνο.

Αυτός είναι και ο λόγος που η θεραπευτική απόφαση εξατομικεύεται. Δεν θεραπεύουμε μια ακτινογραφία. Θεραπεύουμε τον ασθενή και τις πραγματικές επιπτώσεις που έχει η πάθηση στη ζωή του.

Αρθροσκόπηση γόνατος ή αλλαγή άρθρωσης; Πώς λαμβάνεται η σωστή απόφαση;

Το ερώτημα «αρθροσκόπηση γόνατος ή αλλαγή άρθρωσης;» δεν μπορεί να απαντηθεί χωρίς προηγουμένως να έχει προσδιοριστεί με ακρίβεια η αιτία του πόνου.

Αν η ενόχληση οφείλεται σε μια εντοπισμένη βλάβη, όπως μια συμπτωματική ρήξη μηνίσκου, μια ρήξη συνδέσμου ή ένα ελεύθερο οστεοχόνδρινο σώμα, η αρθροσκόπηση μπορεί να αποτελέσει την κατάλληλη θεραπευτική επιλογή.

Αντίθετα, όταν ο πόνος προκαλείται από γενικευμένη φθορά της άρθρωσης λόγω προχωρημένης οστεοαρθρίτιδας, η αρθροσκόπηση δεν μπορεί να αποκαταστήσει τον κατεστραμμένο χόνδρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αρθροπλαστική αποτελεί τη θεραπεία που μπορεί να αντιμετωπίσει ουσιαστικά το πρόβλημα.

Η σωστή επιλογή, επομένως, δεν γίνεται ανάμεσα σε δύο επεμβάσεις. Γίνεται ανάμεσα σε δύο διαφορετικές παθολογικές καταστάσεις που απαιτούν διαφορετική θεραπευτική προσέγγιση.

Διαφορά αρθροσκόπησης και αρθροπλαστικής γόνατος με μια ματιά

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Μπορεί μια αρθροσκόπηση να αποφύγει την αρθροπλαστική;

Όχι όταν η βασική αιτία των συμπτωμάτων είναι η προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα. Η αρθροσκόπηση μπορεί να αντιμετωπίσει συγκεκριμένες μηχανικές βλάβες, όμως δεν μπορεί να αναστρέψει τη γενικευμένη φθορά του αρθρικού χόνδρου.

Είναι η αρθροπλαστική πιο «βαριά» επέμβαση από την αρθροσκόπηση;

Πρόκειται για δύο διαφορετικές επεμβάσεις με διαφορετικές ενδείξεις και διαφορετικούς θεραπευτικούς στόχους. Δεν μπορούν να συγκριθούν ως εναλλακτικές λύσεις για το ίδιο πρόβλημα.

Αν έχω ρήξη μηνίσκου, χρειάζομαι αρθροπλαστική;

Στις περισσότερες περιπτώσεις όχι. Μια μεμονωμένη ρήξη μηνίσκου δεν αποτελεί ένδειξη για αρθροπλαστική. Η κατάλληλη αντιμετώπιση εξαρτάται από το είδος της ρήξης, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και τη συνολική κατάσταση της άρθρωσης.

Μπορεί ένας νέος ασθενής να χρειαστεί αρθροπλαστική;

Αν και η αρθροπλαστική εφαρμόζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, μπορεί να αποτελέσει ενδεδειγμένη λύση και σε νεότερους ασθενείς όταν υπάρχει σοβαρή καταστροφή της άρθρωσης και έχουν εξαντληθεί οι υπόλοιπες θεραπευτικές επιλογές.

Κλείστε ραντεβού για εξατομικευμένη αξιολόγηση

Η επιλογή μεταξύ αρθροσκόπησης και αρθροπλαστικής γόνατος δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά στα συμπτώματα ή σε μια ακτινογραφία. Απαιτεί ολοκληρωμένη κλινική εξέταση, προσεκτική αξιολόγηση των απεικονιστικών ευρημάτων και εξατομικευμένη εκτίμηση των αναγκών και του επιπέδου δραστηριότητας κάθε ασθενούς.

Εάν αντιμετωπίζετε επίμονο πόνο στο γόνατο ή σας έχει ήδη προταθεί χειρουργική αντιμετώπιση και επιθυμείτε μια εξειδικευμένη αξιολόγηση, μπορείτε να προγραμματίσετε ραντεβού με τον Δρ. Βασίλειο Ι. Σακελλαρίου, Επικεφαλής του Τμήματος Επανορθωτικής και Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Ισχίου – Γόνατος της OSTEON. Η θεραπευτική πρόταση βασίζεται πάντοτε στη σωστή διάγνωση και στην επιλογή της καταλληλότερης λύσης για τη δική σας πάθηση και τις προσωπικές σας ανάγκες.

Για να προγραμματίσετε το ραντεβού σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με την OSTEON ή να συμπληρώσετε τη σχετική φόρμα επικοινωνίας μέσω της ιστοσελίδας μας.